آیا ادعای گسترش اسلام با شمشیر درست است؟
به گزارش عطر حرم، استاد دانشگاه اظهار داشت: جهان اسلام در آغاز یک قوس صعودی قرار گرفته است اگر این مسیر ادامه پیدا کند، جامعه بشری به وضعیتی نزدیک می شود که در سطح جهان، هم امت وجود دارد و هم امام.
به گزارش عطر حرم به نقل از مهر، نشست «قوس نزولی و صعودی تاریخ و جایگاه امام شهید در ظهور صغری» از سلسله نشست های «در محضر حکیم شهید»، با حضورمحمدحسن زورق، استاد دانشگاه و پژوهشگر همکار بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی و دبیری این جلسه را مرتضی انفرادی، عضو هیات علمی بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی، در تالار شیخ طبرسی این بنیاد انجام شد.
احد فرامرز قراملکی، رییس بنیاد پژوهش های اسلامی آستان قدس رضوی، در شروع این جلسه با اشاره به انتشار مجموعه آثار ۱۴ جلدی دکتر زورق، خاطره ای از حجت الاسلام والمسلمین احمد مروی، تولیت آستان قدس رضوی، درباره ی دیدار مرحوم محمدرضا حکیمی با حضرت آیت ا... العظمی امام خامنه ای (قدس ا... نفسه الزکیه) نقل کرد.
وی اظهار داشت: در این نشست، مرحوم حکیمی با تمجید از آثار دکتر زورق بیان کرده بود که تابحال برای کتاب کسی مقدمه ننوشته، اما برای یکی از آثار دکتر زورق مقدمه نوشته است.
بعثت نبوی، شروع یک انقلاب جهانی بود
محمدحسن زورق در ادامه نشست، نوع تاریخ نگاری رایج درباره ی اسلام را یکی از مظلومیت های این دین دانست و اظهار نمود: تاریخ اسلام در خیلی از آثار، کوچک و تقلیل یافته روایت شده است؛ بگونه ای که جامعه عربستان فقط جامعه ای بیابان گرد معرفی می شود و از زندگی پیامبر اکرم(ص) نیز تنها به بعثت، هجرت و جنگ ها پرداخته می شود.
وی اضافه کرد: برای تغییر این وضعیت به یک جهاد علمی نیاز داریم. با ظهور پیامبر اسلام(ص)، یک انقلاب جهانی شروع شد و نسل های مختلف مسلمانان تابحال در متن همین انقلاب زندگی کرده اند. جهان پیش و بعد از بعثت نبوی، دو وضعیت بطورکامل متفاوت دارد.
این پژوهشگر با رد تصویر رایج از مردم عربستان به عنوان مردمانی منزوی و دور از مناسبات تمدنی اظهار داشت: در جهان قدیم، مسیرهای تجاری بین المللی شرقی ـ غربی و شمالی ـ جنوبی وجود داشت و مکه یکی از منزلگاه های مهم در این شبکه تجاری بود. بدین سبب تاریخ اسلام را نمی توان بدون شناخت موقعیت اقتصادی مکه و جایگاه اجتماعی و تجاری قریش تحلیل کرد.
زورق انقلاب را به مفهوم تغییر نظام ارزش های اجتماعی دانست و اظهار داشت: در زمانیکه سلطنت، مردسالاری و تمرکز قدرت در دست پادشاهان، ساختار غالب جوامع بود، پیامبر اکرم(ص) نظام ارزشی جدیدی ارایه کرد و خود نیز در سطح محروم ترین اقشار جامعه زندگی می کرد.
وی با اشاره به ساده زیستی خاندان پیامبر(ص) اضافه کرد: حضرت زهرا(س) هنگام ازدواج، لباس نو خویش را به نیازمندی بخشید؛ برای اینکه رفتار خویش را با این آیه قرآن سنجید که «لَن تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّی تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ». بعثت نبوی چنین تحول عمیقی را در نظام ارزش های فردی و اجتماعی ایجاد کرد.
تشکیل نظام امامت در مدینه
این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه هجرت پیامبر(ص) زمینه تأسیس نظام سیاسی جدیدی را فراهم نمود، اظهار نمود: اگر هجرت به تشکیل نظام امامت در مدینه منجر نمی شد، تنها یک جابه جایی جغرافیایی بود. پیامبر اکرم(ص) افزون بر رسالت نبوی، رهبری جامعه و نظام سیاسی آنرا نیز بر عهده داشت.
وی افزود: خبر شیوه زندگی پیامبر(ص) به نقاط مختلف جهان می رسید و مردم می دیدند فردی که در رأس حکومت قرار دارد، مانند ضعیف ترین افراد جامعه زندگی می کند. به همین دلیل، خیلی از اولین ایمان آورندگان به پیامبر(ص)، از اقشار محروم و خواستار تغییر بودند.
زورق ادعای گسترش اسلام با شمشیر را ناصحیح خواند و اظهار داشت: جمعیت محدود عربستان نمی توانست فقط با قدرت نظامی بر امپراتوری های بزرگ ساسانی و روم شرقی غلبه کند. آن چه سبب گسترش اسلام شد، جاذبه پیامبر اکرم(ص)، نظام ارزشی اسلام و استقبال ملت ها از این پیام تازه بود.
فتح مکه و تشکیل یک جریان پنهان قدرت طلب
وی در بخش دیگری از سخنان خود، فتح مکه را دارای دو وجه متفاوت دانست و اظهار داشت: فتح مکه از یک سو به تثبیت اسلام و کنار رفتن بت پرستی کمک کرد، اما از طرفی، گروهی از قریش بدون پذیرش عمیق ارزش های اسلامی وارد جامعه مسلمانان شدند.
زورق اضافه کرد: قریش حدود ۲۰ سال با پیامبر(ص) و اسلام مبارزه کرده بود. هرچند بت پرستی کم کم از ذهن آنان خارج شد، اما در بخشی از این جریان، ایمان جایگزین آن نشد و اصالت لذت، طبیعت و قدرت باقی ماند.
وی این جریان را نوعی حزب پنهان سکولار در درون جامعه اسلامی توصیف کرد و اظهار داشت: اعضاء این جریان شهادتین گفته بودند، اما بازهم در جست وجوی قدرت و فرصتهای از دست رفته خود بودند. از همین رو، جریانی پنهان و خطرناک در درون جامعه اسلامی شکل گرفت.
این پژوهشگر افزود: بعد از فتح مکه، اصحاب پیامبر(ص) در برخورد با این جریان دو دسته شدند؛ برخی آنرا فرصتی برای توسعه قدرت جامعه اسلامی می دانستند و گروهی دیگر، همچون چهره هایی مانند سلمان فارسی، بلال حبشی و برخی یاران غیرقریشی، آنرا تهدیدی برای ارزش های اسلام تلقی می کردند.
وی اضافه کرد: این شکاف بعد از رحلت پیامبر اکرم(ص) آشکار شد و در داستان سقیفه، ندای اعتراض حضرت فاطمه زهرا(س) شنیده نشد. بعد از آن نیز جریان اموی توانست در شام ساختاری نظامی و سیاسی قدرتمند بوجود آورد.
حوزه علمیه قم، نقطه ای مهم در شروع قوس صعودی
زورق با اشاره به فراز و فرودهای تاریخ اسلام اظهار نمود: بعد از متلاشی شدن خلافت عباسی، مسلمانان در موقعیتی دشوار و همراه با ضعف سیاسی قرار گرفتند، اما کم کم قوس صعودی جدیدی در تاریخ اسلام شروع شد که ریشه های آنرا باید در امامت، نهضت های شیعی و تلاش عالمان دینی جست وجو کرد.
وی تأسیس حوزه علمیه قم به دست آیت ا... عبدالکریم حائری یزدی را یکی از گامهای مهم این مسیر دانست و اظهار داشت: هنگامی که آیت ا... حائری وارد قم شد، طلبه جوانی به نام روح ا... خمینی در این زمینه حضور داشت که تلاش می کرد هر آن چه را می آموزد، ابتدا در وجود خود محقق کند.
این استاد دانشگاه اضافه کرد: امام خمینی(ره) کوشید اسلام را ابتدا در شخصیت خود و سپس در شاگردانش تحقق بخشد و یکی از برجسته ترین این شاگردان، امام شهید بود. قبل از پیروزی سیاسی انقلاب اسلامی، یک عصر روشنگری شکل گرفت و نظام ارزشی انقلاب در بخشهایی از جامعه استقرار یافت.
وی افزود: انقلاب اسلامی در دوران امام خمینی(ره) همچون آتشفشانی در ایران سر برآورد و در دوران رهبری امام شهید، آثار آن در دیگر کشورهای اسلامی نیز ظهور کرد. تشکیل و تقویت حزب ا... لبنان و گسترش محور مقاومت از نتیجه های این مرحله تاریخی بود.
ظهور صغری، مرحله امت سازی بر محور امامت است
زورق با اشاره به اینکه جهان اسلام در شروع یک قوس صعودی قرار گرفته است، اظهار داشت: اگر این مسیر ادامه پیدا کند، جامعه بشری به وضعیتی نزدیک می شود که در سطح جهان، هم امت وجود دارد و هم امام.
وی «ظهور صغری» را مرحله ای از امت سازی بر محور الگوی امامت تعریف کرد و اضافه کرد: ظهور صغری زمانی شکل می گیرد که گروهی از مردم تصمیم می گیرند الگوی سیاسی و اجتماعی امامت را در جامعه خود محقق کنند. ادامه این مسیر می تواند زمینه را برای ظهور کبری فراهم آورد.
این پژوهشگر با اشاره به اینکه تاریخ نتیجه تعامل رفتارهای فردی و اجتماعی انسان هاست، اظهار نمود: تاریخ بازگشت پذیر است. اگر اصحاب پیامبر(ص) در آن مقطع تاریخی گرفتار شکاف نمی شدند، امروز جهان در وضعیت متفاوتی قرار داشت و الان نیز ادامه این مسیر به ایستادگی، صبر و استقامت جامعه اسلامی وابسته است.
وی درباره ی جایگاه امام شهید در این روند تاریخی اظهار داشت: امام شهید در همه مراحل قوس صعودی تاریخ معاصر حضور داشت؛ قبل از انقلاب به روشنگری پرداخت، در جریان انقلاب در متن تحولات قرار گرفت، در دوران امام خمینی(ره) از ارکان مهم نظام بود و در دوره رهبری خود، راهبری این حرکت تاریخی را بر عهده داشت. زورق در انتها اظهار امیدواری کرد که امت اسلامی با ادامه مسیر انقلاب اسلامی و حفظ الگوی امامت، مرحله ظهور صغری را به زمینه ای برای تحقق ظهور کبری تبدیل کند.
منبع: atreharam.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان عطرحرم در مورد این مطلب