انتظار، منطق دینی آمادگی تاریخی برای آینده موعود
به گزارش عطر حرم، انتظار را منطق دینی آمادگی تاریخی برای آینده موعود می نامیم؛ منطقی که در آن، آینده فقط مبحث دعا و آرزو نیست، بلکه افقی برای تربیت انسان، اصلاح جامعه و جهت دهی به حرکت تاریخی است.
یادداشت مهمان_رحیم کارگر، استاد مرکز تخصصی مهدویت و عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی- پژوهشکده آینده پژوهی و مهدویت: در جمع بندی و نتیجه گیری یادداشت های گذشته میتوان به این ایده روشن رسید که: انتظار در اندیشه مهدویت، نحوه ای از فعال بودن و مسئولانه زیستن در نسبت با آینده مطلوب است که در آن انسان منتظر می کوشد شخصیت، رفتار و محیط اجتماعی خویش را با ارزش های آن آینده هماهنگ سازد. از همین رو، انتظار را باید در پیوند با ایمان، عمل، خودسازی و آمادگی و... فهم کرد.
قرآن کریم در بیان وعده استخلاف مؤمنان در زمین، ایمان و عمل صالح را در کنار یکدیگر قرار می دهد: «وَعَدَ اللَّهُ الَّذینَ آمَنوا مِنکُم وَعَمِلُوا الصّالِحاتِ لَیَستَخلِفَنَّهُم فِی الأَرض...» (نور: ۵۵). این آیه نشان میدهد که آینده مطلوب قرآنی با وضعیت اخلاقی و عملی انسان و جامعه مؤمن بی ارتباط نیست. آینده در منطق قرآن، با ایمان و عمل صالح و امیدوار بودن به آینده و تحقق وعده الهی نسبتی بنیادین دارد.
در روایات مهدوی هم همین پیوند دیده می شود. امام صادق(ع) می فرماید: «مَن سرَّه أن یکون من أصحاب القائم فلینتظر، ولیعمل بالورع ومحاسن الأخلاق»؛ هرکس خشنود می شود که از یاران قائم باشد، باید انتظار بکشد و در دوران انتظار به تقوا و نیکویی های اخلاقی عمل کند (الغیبة نعمانی، باب ۱۱، ح ۱۶). بدین سبب انتظار واقعی، صرفا یک حالت عاطفی یا ذهنی نیست؛ انتظار باید انسان را تغییر دهد.
بر این اساس، دوران غیبت را میتوان عرصه آمادگی و ظرفیت سازی برای آینده موعود دانست. منتظر، در این دوران خویش را می سازد، خانواده را کانون محبت و کرامت می کند، نسل آینده را با امید و معرفت تربیت می کند، در اصلاح جامعه مشارکت می ورزد، دانش و آگاهی خود را زیاد می کند و نسبت به ظلم، تبعیض و فساد بی تفاوت نمی ماند. انتظار همینطور بدون پیوند معنوی با خدا و امام، به فعالیتی صرفا اجتماعی فروکاسته می شود؛ بنابراین، معنویت و معرفت امام، قلب این فرآیند آمادگی است.
از این منظر، انتظار یک فرآیند چندلایه است که از خودسازی شروع می شود و به خانواده سازی، نسل سازی، جامعه سازی، فرهنگ سازی، عدالت خواهی و در نهایت تمدن سازی امتداد می یابد. در واقع اینجاست که انتظار از یک «چشم به راهی منفعل» به یک منطق فعال برای آینده سازی تبدیل می شود. اگر آینده موعود، آینده عدالت است، باید عدالت را از امروز تمرین کرد؛ اگر آینده، آینده کرامت انسان است، باید کرامت را در خانواده و جامعه پاس داشت؛ اگر آینده، آینده علم و آگاهی است، باید دانایی و توانایی تولید کرد؛ و اگر آینده، آینده توحید و معنویت است، باید رابطه با خدا و امام را در زندگی امروز عمیق تر ساخت.
از این رو، میتوان انتظار را «منطق دینی آمادگی تاریخی برای آینده موعود» نامید؛ منطقی که در آن، آینده فقط مبحث دعا و آرزو نیست، بلکه افقی برای تربیت انسان، اصلاح جامعه و جهت دهی به حرکت تاریخی است.
به طور خلاصه از این منظر، انتظار یک فرایند چندلایه است که از خودسازی آغاز می شود و به خانواده سازی، نسل سازی، جامعه سازی، فرهنگ سازی، عدالت خواهی و در نهایت تمدن سازی امتداد می یابد. اگر آینده موعود، آینده عدالت است، باید عدالت را از امروز تمرین کرد؛ اگر آینده، آینده کرامت انسان است، باید کرامت را در خانواده و جامعه پاس داشت؛ اگر آینده، آینده علم و آگاهی است، باید دانایی و توانایی تولید کرد؛ و اگر آینده، آینده توحید و معنویت است، باید رابطه با خدا و امام را در زندگی امروز عمیق تر ساخت.
منبع: عطر حرم
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان عطرحرم در مورد این مطلب