تجارت بت به دست بنی امیه بازار پرسود و سودای دین فروشی
به گزارش عطر حرم، حجت الاسلام قنبریان اظهار داشت: بنی امیه از یک سو تلاش می کردند هوای توحید به سر فطرت ها نزند و از طرف دیگر، انقلاب های برآمده از دل فطرت را با زور نظامی سرکوب می کردند.
به گزارش عطر حرم به نقل از مهر، حجت الاسلام محسن قنبریان در سلسله سخنرانی هایی با عنوان «طلاخون» به بررسی وضعیت اقتصادی حکومت بنی امیت و تلاقی آن با سیاست پرداخته است که مشروح مباحث طرح شده در بخش هفتم از این مجموعه سخنرانی را می خوانید.
پس از ترسیم تصویر الیگارشی سیاسی-مالی بنی امیه، این پرسش اساسی مطرح می شود که اثر این ساختار بر فرهنگ و دین چیست؟ میتوان ادعا کرد در این اقتصاد سیاسی، «جاهلیت» بازتولید می شود؛ چنان که خودشان نیز تقریبا به این امر اعتراف داشتند. دین حق دو کارکرد و رسالت اصلی بر عهده دارد: نخست آنکه چون از ساحت الهی سرچشمه می گیرد، فطرت ها را شکوفا می کند؛ و دوم آنکه در مقابل موانع نامشروعی که مانع سیر انسان ها به طرف دریافت های فطری شان است، دست به انقلاب می زند. اگر به جامعه نبوی بنگریم، اولین پیامی که در غار حرا نازل می شود، آغازگر شکوفایی فطرت هاست؛ بگونه ای که هم افرادی چون سلمان و بلال (ع) گرد آن جمع می شوند و هم بومیان آن منطقه جذب می گردند. اما زمانیکه این جریان فطری به راه می افتد، قدرت های مانع تراش در مقابل آن قد علم می کنند و انقلاب شکل می گیرد که نقطه عطف آن در جامعه نبوی مدینه رقم می خورد. حال، وقتی قدرتی نظامی-اقتصادی به نام بنی امیه سیاستها را برمی اندازد و حکومت را تصاحب می کند، دیگر پشتیبان دین و مراسم فطری نیست؛ بلکه «دین برساخته ای» را ترویج می کند که وظیفه اش سرکوب انقلاب هاست.
بنی امیه از دو سو اقدام می کردند، از یک سو تلاش می کردند هوای توحید به سر فطرت ها نزند و القا کنند که نظام طبقاتیِ حاکم، هیچ مغایرتی با توحید ندارد؛ و از طرف دیگر، انقلاب های برآمده از دل فطرت را با زور نظامی سرکوب می کردند. پرونده فرهنگی بنی امیه دراین خصوص اعجاب آور و تأسف بار است. نخست، احیای ابزاری جشن های باستانی بود؛ آنها جشن هایی چون نوروز و مهرگان را نه به قصد تبادل فرهنگی یا سودجستن از حکمت ایرانی، بلکه فقط به شکل ابزاری و برای تحکیم پایه های قدرت خود احیا کردند. دوم، تجارت بت پرستی است؛ نمونه عجیب دیگر، اشاره ابوریحان بیرونی در کتاب «التحقیق ماللهند» (صفحه ۸۴) است. او نقل می کند در عهد معاویه، بت های مرصع کاری شده ای را از روم با کشتی به سند می آوردند. وقتی بنی امیه متوجه سودآور بودن این بازار شدند، خودشان نیز وارد این کارگردانی شدند. شگفت آنکه «خلیفه رسول الله» به ترانزیت بت می پرداخت و از این طریق، موجی از بت پرستی در هند شیوع یافت!
سوم، احیای خانه های فحشا و اقتصادِ مبتنی بر فساد بود. قبل از اسلام، زنان روسپی که بعضاً متشخص بودند، خانه هایی داشتند که بر سردر آنها پارچه ای بعنوان علامت آویزان می شد. اسلام این بساط را برچید، اما در دوره بنی امیه به سبب هوس رانی حاکمان، باردیگر احیا شد. آنها نه تنها به این مراکز مجوز دادند، بلکه بر آنها «مالیات» نیز بستند. اوج این فاجعه فرهنگی-اقتصادی در «واقعه حره» نمایان شد؛ جایی که سرداران بنی امیه زنان و دختران را به مدت سه روز بر سربازان حلال اعلام نمودند که حاصل آن، تولد نسل هایی از فرزندان نامشروع بود. اینجاست که حکمرانی اقتصاد بر فرهنگ معنا پیدا می کند؛ فرهنگی که اقتصادِ مبتنی بر فساد بر آن حاکم شود، فطرت ها را زائل و انقلاب ها را سرکوب می کند.
چهارم، ترویج فرهنگ جبرگرایی در مقابل مسئولیت اجتماعی بود. فرهنگ جبرگرایی نه فقط در کلام، بلکه در فلسفه سیاسی آنها شکل گرفت تا حکومت خودرا توجیه کنند («خدا خواسته است که ما حاکم باشیم»). در مقابل این جبرگرایی، آنها مسئولیت های اجتماعی را سرکوب کردند. شهید مطهری تعبیر خیلی دقیقی درباره ی آزادی دارد؛ ایشان باور دارد آزادی اصیل انسانی (هم سنگ عدالت و دین فطری) از تقارن دو مؤلفه پدید می آید: یکی «عصیان» در مقابل موانع بیرونی و باطل، و دیگری «انقیاد و اطاعت» در مقابل حق و حقیقت. بنی امیه این معادله را وارونه کردند؛ آنها انقیاد و اطاعت را در مقابل حکومت ظالمانه خود مطالبه کردند و عصیان و سرکشی را مقابل دین و ارزش های اصیل جامعه ترویج نمودند. این وارونگی ارزش ها در رفتار اشراف نیز بطورکامل مشهود بود. زنانی مانند عایشه دختر طلحه و سوداء دختر عبدالرحمن بن عوف که از دختران اشراف زاده بودند، خط و مرزهای عفاف جامعه را دگرگون کردند؛ آنها مقابل ارزش های اصیل جامعه عصیان می کردند، اما در مقابل بنی امیه گرفتار انقیاد و اطاعت محض بودند. سرانجام، اینجاست که کلام نورانی امام سجاد (ع) می درخشد که می فرمایند: «مصیبت اصلی شما طواغیتی هستند که اهل رغبت به دنیا و مفتون آن می باشند.» این دنیاپرستی و مفتون شدن به مادیات، همان کانونی است که جهت آزادی را جابه جا می کند و می تواند فرهنگ اصیل جامعه و دین را از درون تهی و منحرف سازد.
به طور خلاصه حجت الاسلام محسن قنبریان در سلسله سخنرانی هایی با عنوان طلاخون به بررسی وضعیت اقتصادی حکومت بنی امیت و تلاقی آن با سیاست پرداخته است که مشروح مباحث طرح شده در قسمت هفتم از این مجموعه سخنرانی را می خوانید. شگفت آن که خلیفه رسول الله به ترانزیت بت می پرداخت و از این طریق، موجی از بت پرستی در هند شیوع یافت! پیش از اسلام، زنان روسپی که بعضاً متشخص بودند، خانه هایی داشتند که بر سردر آنها پارچه ای به عنوان علامت آویزان می شد.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان عطرحرم در مورد این مطلب