معنای قتیل العبرات در زیارت اربعین چیست؟ چرا اشک بر امام حسین(ع) این همه اهمیت دارد؟
عطر حرم: «السلامُ علی أسیرِ الکرباتِ و قتیلِ العبرات»؛ جمله ای کوتاه در زیارت اربعین که یکی از عمیق ترین توصیف ها از شخصیت و قیام امام حسین(ع) را در خود جای داده است. اما چرا سیدالشهدا(ع) «قتیل العبرات»؛ یعنی «کشته اشک ها» نامیده شده اند؟ آیا این اشک ها تنها سوگواری برای یک مصیبت تاریخی است یا راهی برای زنده نگه داشتن حقیقت، نرم شدن دل ها و اعلام همیشگی بیزاری از ظلم؟ تفسیر این فراز از زیارت اربعین، پاسخی روشن به فلسفه گریه بر امام حسین(ع) و آثار معنوی آن ارائه می کند.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در فرازی از زیارت اربعین، امام حسین(ع) با تعبیر عمیق «أسیر الکربات و قتیل العبرات» توصیف شده اند؛ عبارتی که تنها از یک مصیبت تاریخی سخن نمی گوید، بلکه راز پیوند اشک با هدایت، نرم شدن دل و بیزاری از ظلم را آشکار می کند. چرا گریه بر سیدالشهدا(ع) تا این اندازه در روایات مورد تاکید است و «قتیل العبرات» دقیقا چه معنایی دارد؟
بنابر روایت شفقنا، در زیارت اربعین امام حسین ضد السلام می خوانیم:
«السَّلامُ عَلَی أسِیرَ الْکُرُبَاتِ وَ قَتِیلَ الْعَبَرَاتِ»
سلام بر کسی که اسیر اندوه ها و کشته ی اشک ها شد.
«کروب» جمع «کرب» به مفهوم اندوه و غم و اضطراب شدید ناشی از گرفتاری ها و حوادث است و «کربات» منتهای آن غم و اندوه و اضطراب را می رساند. هیچ قلبی قادر نیست حزن و اندوهی که عارض امام شده بود را درک کند و هیچ قلمی قادر نیست آنرا به تحریر درآورد. اندوهی که ناشی از سقوط انسان ها به پست ترین درجه ممکن خود بود.
اضطرابی که می دید گروه گروه از مردمان به قعر جهنم سقوط می کنند و او نمی تواند کاری برای شان انجام دهد. آن هم برای کسی که آمده است تا همین ها را به والاترین مقام انسانی خودشان هدایت کند. به راستی کدام اندوه می تواند بالاتر از این باشد؟ اسیر چنین حزن و اندوهی بودن، با شاهد آن بودن فرق می کند. هم چنان که «اسیر» از تمام سو در احاطه مخالفین خود قرار دارد، اسیر کربات هم از تمام سو در احاطه ناراحتی و حزن حاصله از سقوط انسان ها قرار دارد. شخص اندوهگین ممکنست بعد از مدتی بر اثر حوادث دیگر اندوه خویش را فراموش کرده یا به شادی بدل نماید، اما اسیر غم و اندوه لحظه ای نمی تواند غم خویش را فراموش نماید. غم سقوط انسانیتِ انسان نماهایی که فقط به خاطر چند ریال بیشتر، حاضر شده اند اطاعت خبیثانی هم چون یزید و امثال او را قبول کنند و دست خویش را به خون کسی بیالایند که خداوند او را برگزیده و طاهر نموده است.
فیض گریستن برای امام حسین ضد السلام
اشک ریختن برای حسین ضد السلام فیض است.
«عَبر» از ماده عبور به مفهوم تغییر در حالت و رفتن از حالی به حال دیگر است. یا تغییر در مکان و رفتن از جایی به جای دیگر است. به اشک از آن جهت «عبر» گفته می شود که با آمدن آن حالت انسان تغییر می کند و از حالت شادی یا معمولی به حالت غم و اندوه می رود. اشک شادی هم همین گونه است که انسان را از حالت معمولی خارج و به حالت شادی می برد. «عَبَر» یعنی غمگین شد و اشکش جاری گردید که نشان میدهد این نوع اشک فقط در حالت غم و اندوه جاری می گردد.
«دمع» و دموع هم به مفهوم اشک است و به مطلق اشک گفته می شود، خواه تغییر در حالت به وجود آید یا خیر. مثلا در اثر بیماری، آب از چشم ریزش می کند که اشک است، یا بواسطه گرد و غبار، غده های اشکی تحریک شده و اشک از چشم فرو می ریزد. «دمع» در قرآن و دعاها در موضوعات معنوی و عاطفی و آخرتی به کار برده شده اند. اما می تواند ناظر به موضوعات دنیایی هم باشد. مثل کسی که خانه اش آتش گرفته باشد یا اموال اش به سرقت رفته باشد و در حسرت و فقدان آن گریه کند و اشک بریزد. جمله «امرأه دَمِعَه» یعنی زنی که زود اشکش جاری می شود. هر اتفاق ناگوار دنیایی یا عاطفی، یا آخرتی و معنوی برایش حادث شود، گریه می کند.
اما «عبر» فقط در موضوعات معنوی و عاطفی و آخرتی به کار می رود.
سلام بر تو ای کشته اشک ها:
۱. ای که به مظلومانه ترین وجهی کشته شدی و چشمان عالمی را گریان نمودی.
۲. ای کسی که کشته شدی تا عالمی برای تو بگریند.
ترجمه دومی که از جمله «قَتِیلَ الْعَبَرَاتِ» شد این سؤال را پیش می آورد که چرا؟ مگر این اشک ریختن ها چه نفعی برای او یا برای ما دارد؟ خویش را اسیر کربات کرد تا ما برای او گریه نماییم که چه بشود؟
خداوند اشک را مایه نرمی دل و دوری از شقاوت و سختی آن قرار داده است هر اشکی که در مظلومیت حسین ضد السلام ریخته شود با برکت است. از مهم ترین برکات اش این است که دل را نرم کرده و از سنگ شدن و قساوت و شقاوت دور می کند. قلب انسانی به یک باره سخت و سنگ نمی گردد. بلکه ابتدا میل به سخت شدن می کند. مثل خاک نرمی که ابتدا میل به سخت شدن کرده و تبدیل به کلوخ می شود که اگر ریزش باران آنرا نرم نکند، به سمت سنگ شدن می رود. اشک هم همین گونه است که با ریزش خود کلوخ جان ها و دل ها را نرم کرده و مانع می شود تا سخت و سنگ شوند.
اگر گفته اند اشک بر مصیبت حسین ثواب دارد، مهم ترین علت آن می تواند همین باشد، چونکه دل نرم هم چون خاک نرم، زمینه مساعد برای شکفتن و رویش استعدادهای فطری انسان است. در دل های نرم است که آیات خدا شکوفا می شوند و با اشک مجدد، نهال تازه شکفته آبیاری می شود.
«وَ إِذا سَمِعُوا ما أُنْزِلَ إِلَی الرَّسُولِ تَری أَعْینَهُمْ تَفیضُ مِنَ الدَّمْعِ مِمَّا عَرَفُوا مِنَ الْحَقِّ یقُولُونَ رَبَّنا آمَنَّا فَاکْتُبْنا مَعَ الشَّاهِدینَ»
هنگامی که آنچه بر رسول نازل شده را می شنوند، چشمان آنان را می بینی از اینکه حق را شناخته اند، پر از اشک می شود (و نتیجه این اشک این می گردد که) می گویند پروردگارا ایمان آوردیم و نام ما را در زمره گواهان بر حقانیت آن ثبت کن. (سوره مائده، آیه ۸۳)
ملاحظه می شود که در این آیه از ریختن اشک به «تفیض» یاد کرده یعنی اشک ریختن، فیضی است که نصیب آنان گردیده است. در اثر همین فیض است که دل او نرم شده و حقانیت آیات خدا را درک می کند. فیض در لغت به مفهوم پر شدن- جاری شدن و بخشش و عطا آمده است. چشمی که پر از اشک می شود به خاطر آن است که خداوند دل نرم و قلب رئوفی به او عطا کرده است که با شنیدن و یا دیدن آیات خدا، قلب اش متأثر شده و چشم اش گریان می شود.
اشک ریختن بر حسین ضد السلام بواسطه مظلومیتی که بر او رفته و مصائبی که در راه خدا و دین خدا متحمل شده هم همین خاصیت را دارد و فیضی است که خداوند نصیب دل های اندوهگین از مصیبت وارده بر او نموده است. چشم های گریان در مظلومیت حسین در حقیقت دارند نشان می دهند که تا چه حد از عمل ظالمین متنفر بوده و تا چه قدر با آن مظلومین احساس هم دردی می کنند. به بیانی دیگر می توان اظهار داشت: ریختن اشک، همان نمایش برائت و موالات است.
منبع: atreharam.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان عطرحرم در مورد این مطلب