منظور از حکومت جهانی امام زمان(عج) چیست رؤیای دینی یا لزوم آینده بشر؟
عطر حرم: در جهانی که بی عدالتی و بحران های انسانی فراگیر شده اند، اندیشه حکومت جهانی امام زمان (عج) به عنوان الگویی متفاوت از حکومت های رایج مطرح می شود.
خبرگزاری مهر- گروه دین، حوزه و اندیشه- عصمت علی آبادی:
امروز پانزدهم شعبان المعظم سالروز میلاد با سعادت حضرت صاحب الزمان عجل الله تعالی فرجه الشریف است. امروزه بشر بالاتر از هر زمان دیگری با بحران های عمیق عدالت، اخلاق و معنویت روبه روست؛ بحران هایی که مرز نمی شناسند و حدودا همه جهان را درگیر کرده اند. در چنین شرایطی، اندیشه «حکومت امام زمان (عج)» برای خیلی از انسان ها فقط یک باور دینی نیست، بلکه یک امید جدی برای آینده بشر به شمار می آید.
وقتی از حکومت جهانی امام زمان (عج) سخن می گوییم، در واقع در رابطه با نوعی حکومت صحبت می نماییم که مقرر است پاسخی اساسی به ناکارآمدی نظام های بشری باشد؛ حکومتی که نه بر پایه زور و منفعت، بلکه بر مبنای عدالت، حق و کرامت انسان ها شکل می گیرد و افق تازه ای پیش روی جهان باز می کند بر همین مبنا جهت بررسی حکومت و انتظار مهدوی با حجت الاسلام نصوری به گفتگو پرداختیم که حاصل آن در ادامه تقدیم مخاطبان می شود:
*آیا انتظار فقط صبر منفعلانه است یا یک نوع کنش اخلاقی است؟
در نگاه سطحی، انتظار گاهی به صبر منفعلانه تفسیر شده است؛ یعنی نوعی کنار آمدن با وضع موجود به امید آن که در آینده ای نامعلوم، همه چیز بصورت معجزه آسا اصلاح گردد. اما این برداشت نه با آموزه های شیعه سازگار است و نه با منطق روایات مهدوی. در فرهنگ دینی ما، انتظار دقیقا نقطه مقابل بی عملی است؛ انتظار، یک کنش اخلاقی مستمر است که در شرایط غیبت معنا پیدا می کند.
این معنا به روشنی در روایات پیامبر اکرم (ص) دیده می شود؛ آنجایی که می فرمایند: «أفضلُ أعمالِ أمّتی انتظارُ الفَرَج»اگر انتظار فقط نشستن، نگاه کردن و نظاره گری بود، هیچگاه «افضل اعمال» نامیده نمی شد. این تعبیر نشان داده است که انتظار، ایستایی نیست؛ پویایی است. انتظار یعنی حرکت دائمی انسان برای رسیدن به آمادگی؛ آمادگی فکری، ایمانی، اخلاقی و اجتماعی. منتظر حقیقی کسی است که همیشه خویش را در وضعیت آماده باش نگه می دارد، نه در حالت تعلیق و انفعال. در روایت دیگری، پیامبر اکرم (ص) انتظار فرج را هم سنگ جهاد دانسته اند. این تشبیه بسیار معنادار است؛ چونکه جهاد، صرفا یک کنش ظاهری نیست.
در جهاد ذکر هست، دعا و استغاثه هست، صبر هست، هزینه دادن هست و همه یک نقش ندارند، اما همه در یک مسیر حرکت می کنند. انتظار هم دقیقا چنین ساختاری دارد؛ مجموعه ای از کنش های درونی و بیرونی که انسان را در راه حق نگه می دارد. وقتی امام معصوم در دسترس نیست، مسئولیت اخلاقی انسان مؤمن سبک تر نمی گردد، بلکه سنگین تر می شود. منتظر حقیقی کسی است که نبود امام را بهانه رهاشدگی نمی کند، بلکه آنرا به مجالی برای تمرین مسئولیت پذیری فردی و اجتماعی تبدیل میکند. انتظار یعنی نپذیرفتن ظلم بعنوان یک امر عادی، حتی اگر توان برچیدن کامل آن وجود نداشته باشد. یعنی کوشش برای درست ماندن در جهانی که غلط بودن آسان تر و کم هزینه تر است.
*امام زمان (عج) از شیعه امروز چه نوع «ایستادگی» می خواهد؟
ایستادگی ای که امام زمان (عج) از شیعه امروز انتظار دارد، بالاتر از آن که هیجانی و نمایشی باشد، ریشه دار، اخلاقی و طولانی مدت است. جامعه امروز با شکل پیچیده ای از فشار روبه روست: فشار اقتصادی، فشار روانی، فشار رسانه ای و فرسایش تدریجی ارزش ها. در چنین فضایی، بزرگ ترین خطر اینست که انسان بتدریج حساسیت اخلاقی خویش را از دست بدهد و به وضعیت موجود عادت کند.
ایستادگی منتظرانه یعنی مقاومت در مقابل همین عادت کردن. یعنی نپذیرفتن دروغ، حتی وقتی دروغ به ابزار بقا تبدیل گشته است. یعنی رعایت عدالت، حتی وقتی بی عدالتی توجیه می شود. یعنی حفظ کرامت انسانی، حتی وقتی تحقیر دیگران سودآور است. این نوع ایستادگی شاید قهرمانانه به نظر نرسد، اما دقیقا همان سرمایه ای است که جامعه را برای ظهور عدالت آماده می کند.
امام زمان (عج) از شیعه نمی خواهد که بی خطا باشد، بلکه می خواهد بی تفاوت نباشد. تفاوت شیعه منتظر با انسان معمولی در اینست که سقوط اخلاقی را طبیعی نمی داند و با آن کنار نمی آید. حتی اگر نتواند چارچوب های ناعادلانه را تغییر دهد، اجازه نمی دهد آن ساختارها، او را از درون شبیه خود کنند. این همان ایستادگی خاموش اما تعیین کننده ای است که در روایات از آن به «ثبات بر ایمان در زمان غیبت» یاد شده است.
*چگونه می شود بدون دیدن نتیجه فوری، امیدوارانه زیست؟
یکی از سخت ترین چالش های انسان معاصر، زیستن در جهانی است که نتیجه ها دیرهنگام یا نامرئی شده اند. خیلی از انسان ها وقتی می بینند تلاش اخلاقی شان فوراً به نتیجه نمی رسد، گرفتار سرخوردگی می شوند. اندیشه مهدوی دقیقا در همین نقطه معنا پیدا می کند؛ چونکه امید را از «موفقیت فوری» جدا می سازد و به درستی مسیر گره می زند. در منطق انتظار، انسان مأمور به نتیجه نیست، مأمور به وظیفه است. منتظر می داند که تاریخ، صحنه یک پروژه کوتاه مدت نیست؛ بلکه میدان تحقق تدریجی وعده الهی است. او ممکنست ثمره تلاش خویش را نبیند، اما یقین دارد که هیچ کار حقی در نظام الهی گم نمی شود.
زیستن امیدوارانه بدون دیدن نتیجه فوری یعنی پذیرفتن این حقیقت که انسان، حلقه ای از یک زنجیره بلند تاریخی است. همان گونه که خیلی از موفقیتهای امروز، محصول ایستادگی نسل های پیشین است، تلاشهای امروز هم سرمایه نسل های آینده خواهد بود. انتظار به انسان می آموزد که معنا فقط در «دیدن پیروزی» نیست، بلکه در درست ایستادن است.
*منظور از «حکومت جهانی امام زمان (عج)» دقیقا چیست؟
وقتی از حکومت جهانی امام زمان (عج) سخن می گوییم، منظور صرفا گستردگی جغرافیایی نیست، بلکه سخن از یک نظام جامع الهی در مقیاس جهان است. قرآن کریم این معنا را به روشنی بیان می کند: «وَنُرِیدُ أَن نَّمُنَّ عَلَی الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ» این آیه نشان داده است که اراده الهی، ناظر به تمام زمین است. ازاین رو اگر حکومت امام زمان (عج) جهانی است، انتظار ما هم باید تفکر جهانی داشته باشد؛ حرکت ما جهانی باشد و رشد فکری، ایمانی و اخلاقی ما با یک رویکرد جهانی شکل بگیرد. منتظر نمی تواند محدود و محلی فکر کند.
از سوی دیگر، قرآن هدف غائی این حکومت را چنین ترسیم می کند: هُوَ الَّذِی أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَیٰ وَدِینِ الْحَقِّ لِیُظْهِرَهُ عَلَی الدِّینِ کُلِّهِ این غلبه، غلبه زور نیست؛ بلکه غلبه حق، معنا و عدالت است. وظیفه منتظران، آماده کردن زمینه ای است که جامعه بشر بتواند پذیرای چنین حاکمیتی باشد.
*جامعه و حکومت امام زمان (عج) بر چه اصولی استوار است؟
طبق روایات، مدل جامعه و حکومت امام زمان (عج) بر دو اصل اساسی توحید محوری و عدل و قسط استوار است: بر طبق این دو اصل حکومت، مردم با یک رویکرد توحیدمحور در راه عبودیت و بندگی خدا هدایت می شوند. توحید فقط یک باور ذهنی نیست، بلکه چارچوب زندگی، تصمیم گیری و روابط اجتماعی انسان است. و دیگر عدل یعنی حاکمان حکومت امام زمان (عج) عادل اند و از ظلم، فساد و منفعت طلبی به دورند. قسط یعنی این حاکمان برنامه ها و تصمیم هایی می گیرند که عدالت در بطن جامعه رشد پیدا می کند و به یک فرهنگ و ساختار پایدار تبدیل می شود. به همین دلیل، در حکومت امام زمان (عج)، عدالت هم در سطح حاکمیت تحقق دارد و هم در زندگی روزمره مردم جریان می یابد.
حرف آخر اینکه جامعه امروز با شکل پیچیده ای از فشار روبه روست: فشار اقتصادی، فشار روانی، فشار رسانه ای و فرسایش تدریجی ارزش ها. همان گونه که بسیاری از موفقیت های امروز، محصول ایستادگی نسل های پیشین است، تلاشهای امروز هم سرمایه نسل های آینده خواهد بود. از این رو اگر حکومت امام زمان (عج) جهانی است، انتظار ما هم باید تفکر جهانی داشته باشد؛ حرکت ما جهانی باشد و رشد فکری، ایمانی و اخلاقی ما با یک رویکرد جهانی شکل بگیرد.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان عطرحرم در مورد این مطلب