۹ فرمان قرآن برای ساختن جامعه ای امن و مهربان
عطر حرم: جامعه ای امن و مهربان با چند اصل روشن ایجاد می شود. قرآن با 9 فرمان کلیدی، از گذشت و وفای به عهد تا نجات جان انسان ها و سبقت در نیکی ها، نقشه راهی برای برگشت آرامش و اعتماد به زندگی اجتماعی ارائه می کند.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، آیه ۱۴۹ سوره سوره نساء یکی از لطیف ترین دستورهای اخلاقی قرآن را بیان می کند و آن این که اگر خوبی ها را آشکار کنید یا پنهان بدارید، یا از بدی دیگران درگذرید، خداوند بخشنده و تواناست.
بنابر روایت فارس، پیام آیه روشن است، جامعه ای که در آن روحیه عفو و گذشت حاکم باشد، از کینه ها و انتقام های پی درپی نجات پیدا می کند. خداوند خودرا «عفو» معرفی می کند تا بندگان هم رنگ خدایی بگیرند. گذشت، نشانه ضعف نیست، بلکه قدرت روح و اعتماد به وعده الهی است. انسانی که می بخشد، قبل از آن که دیگری را آزاد کند، خودرا از بندخشم و تلخی رها می سازد.
وفای به عهد، ستون اعتماد اجتماعی
نخستین آیه سوره سوره مائده با فرمانی صریح شروع می شود، به قراردادها و پیمان ها وفادار باشید. این تعبیر کوتاه، بنیان یک جامعه سالم را ترسیم می کند. هر نوع تعهدی، از پیمان های فردی و خانوادگی گرفته تا قراردادهای اقتصادی و سیاسی، مشمول این حکم است.
وفای به عهد نشانه ایمان و شخصیت است و بی اعتنایی به آن، اعتماد عمومی را از بین می برد. قرآن با آوردن این دستور در آغاز سوره، اهمیت نظم و مسئولیت پذیری را یادآور می شود، چونکه بدون پایبندی به تعهدات، هیچ ساختار اجتماعی پایداری شکل نخواهد گرفت.
در احسان و نیکی همکاری کنید، نه در گناه
در آیه دوم همین سوره، اصل مهم دیگری مطرح می شود، یعنی در نیکی و تقوا یکدیگر را یاری کنید و در گناه و تعدی همکار نباشید. این آیه معیار روشنی برای روابط اجتماعی ارائه می کند. همکاری، فی نفسه باارزش است اما جهت آن تعیین کننده است.
اگر همکاری در راه عدالت، خدمت و اصلاح باشد، عبادت به حساب می آید، اما اگر به ظلم و فساد بینجامد، مسئولیت جمعی به وجود می آورد. قرآن با این دستور، جامعه ای مسئول می سازد که افرادش نسبت به سرنوشت اخلاقی یکدیگر بی تفاوت نیستند.
غذای اهل کتاب پاک و حلال است
آیه پنجم سوره مائده، قسمتی از چارچوب روابط مسلمانان با اهل کتاب را بیان می کند و طعام آنان را حلال می داند. این حکم، نشانه ای از دید تعاملی و واقع گرایانه اسلام در زندگی اجتماعی است.
قرآن با پذیرش اشتراکات دینی، راه معاشرت و دادوستد را باز می گذارد و از انزوای بی خود پرهیز می دهد. این آیه نشان داده است که اسلام، ضمن حفظ مرزهای اعتقادی، بستر همزیستی مسالمت آمیز و ارتباط انسانی را فراهم می آورد.
ارزش جان انسان اندازه همه انسان ها
آیه ۳۲ سوره مائده با بیانی تکان دهنده می فرماید که هر کس انسانی را زنده بدارد، گویی همه مردم را زنده کرده است. این آیه بعد از نقل ماجرای فرزندان آدم، اهمیت جان انسان را یادآوری می کند. نگاه قرآن به انسان، نگاهی کرامت محور است، جان آدمی چنان باارزش است که نجات یک نفر، ارزشی هم طراز احیای جامعه انسانی دارد. این پیام، مبنای خیلی از احکام مربوط به حرمت قتل و لزوم پشتیبانی از حیات انسان هاست و روح مسئولیت پذیری نسبت به جان دیگران را تقویت می کند.
وسیله برای تقرب و نزدیک شدن به خدا
در آیه ۳۵ سوره مائده، مؤمنان دعوت می شوند که تقوا پیشه کنند و برای رسیدن به خدا «وسیله» بجویند. وسیله، هر آن چیزی است که انسان را به قرب الهی نزدیک می کند، از نماز و انفاق گرفته تا خدمت به خلق و سودجستن از دعای بندگان صالح.
این آیه، رابطه انسان با خدا را پویا معرفی می کند؛ تقرب، نیازمند حرکت و تلاش است. ایمان، تنها یک باور ذهنی نیست، بلکه با عمل و مجاهدت معنا پیدا می کند.
گذشت از قصاص، پلی به طرف آمرزش
آیه ۴۵ سوره مائده ضمن بیان حکم قصاص، راه عفو را هم می گشاید و آنرا کفاره گناهان می شمارد. قصاص برای برقراری عدالت تشریع شده است؛ اما قرآن مرتبه ای بالاتر را پیشنهاد می دهد، یعنی اگر کسی از حق خود بگذرد، این گذشت سبب پاکی و آمرزش او می شود. بدین ترتیب، عدالت و رحمت در کنار هم قرار می گیرند. جامعه ای که در آن امکان عفو وجود داشته باشد، از چرخه بی انتها انتقام فاصله می گیرد.
سبقت در خوبی ها، نه سبقت در جدال های بی ثمر
در آیه ۴۸ سوره مائده تاکید می شود که برای هر امتی راه و برنامه ای قرار داده شده و انسان ها باید در کارهای نیک از یکدیگر پیشی بگیرند. بجای آن که اختلاف ها بهانه نزاع و دشمنی شود، میدان رقابت باید عرصه خیر و خدمت باشد. این نگاه، اختلاف های طبیعی را به مجالی برای رشد مبدل می کند و توجه را از مجادله های فرسایشی به تلاشهای سازنده معطوف می سازد.
مرزبندی با تمسخرکنندگان دین
آیه ۵۷ سوره مائده اخطار می دهد که با آنهایی که دین را به تمسخر می گیرند، رابطه ولایی و صمیمی برقرار نکنید. قرآن در عین دعوت به همزیستی مسالمت آمیز، نسبت به حفظ هویت ایمانی حساس است. تمسخر مقدسات، نشانه خصومت قلبی است و دوستی عمیق با چنین افرادی، ایمان را تضعیف می کند. این آیه بر لزوم هوشیاری فرهنگی و صیانت از باورهای دینی تاکید دارد.
مجموع این آیات در جزء ششم، تصویری جامع از جامعه مطلوب قرآنی عرضه می دهد: جامعه ای بر پایه گذشت، وفاداری، همکاری در نیکی، احترام به جان انسان، کوشش برای تقرب الهی، عدالت همراه با رحمت، رقابت در خیر و حفظ هویت ایمانی. چنین جامعه ای می تواند هم از درون مستحکم باشد و هم در بیرون، الگوی تعامل اخلاقی و انسانی.
خلاصه اینکه در احسان و نیکی همکاری کنید، نه در گناه در آیه دوم همین سوره، اصل مهم دیگری مطرح می شود، یعنی در نیکی و تقوا یکدیگر را یاری کنید و در گناه و تعدی همکار نباشید. ارزش جان انسان اندازه همه انسان ها آیه ۳۲ سوره مائده با بیانی تکان دهنده می فرماید که هر کس انسانی را زنده بدارد، گویی همه مردم را زنده کرده است. این نگاه، اختلاف های طبیعی را به مجالی برای رشد مبدل می کند و توجه را از مجادله های فرسایشی به تلاشهای سازنده معطوف می سازد.
منبع: عطر حرم
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان عطرحرم در مورد این مطلب