الگوی دینی حضور زن در جامعه نه انزوا، نه بی مرزی
به گزارش عطر حرم، حضور اجتماعی زن نباید به مفهوم نادیده گرفتن مرزهای عفاف و حریم نامحرم باشد؛ تعادل میان حضور و کرامت مهم می باشد.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، جامعهٔ امروز بیشتر از هر زمان دیگری نیازمند گفت و گویی عمیق و متعادل دربارهٔ «نقش اجتماعی زن» است؛ گفت و گویی که نه از افراطِ خانه نشین کردن زن صدمه ببیند و نه از تفریطِ رهاسازی کامل وی در فضای اجتماعی. مسئلهٔ اصلی، اصلِ حضور اجتماعی بانوان نیست، بلکه چگونگی، حدود و الگوی این حضور است.
بنابر روایت تسنیم، در سالهای اخیر گاهی مفهوم «حضور اجتماعی» به شکلی مطرح می شود که گویا هرچه میزان حضور زنان در زمینه های مختلف بیشتر باشد، نشانهٔ پیشرفت و رشد فرهنگی جامعه است؛ در حالیکه از نگاه ادیان، ارزش حضور اجتماعی به «جهت»، «ضرورت» و «حفظ کرامت انسانی» وابسته است، نه صرفِ دیده شدن و حضور ظاهری.
تردیدی نیست که زنان در خیلی از عرصه های علمی، فرهنگی، آموزشی و اجتماعی می توانند نقش آفرینی مؤثر و ارزشمندی داشته باشند؛ همان گونه که در تاریخ اسلام هم نمونه های روشنی از این نقش آفرینی دیده می شود، اما کنار این حقیقت، نمی توان از صدمه های ناشی از الگوهای نادرست حضور اجتماعی هم غفلت کرد. هر جامعه ای اگر میان مسئولیت های خانوادگی، آرامش روحی، امنیت اخلاقی و فعالیت اجتماعی تعادل برقرار نکند، کم کم با بحران های فرهنگی و تربیتی رو به رو خواهد شد.
نگرانی اصلی خیلی از دلسوزان فرهنگی، عادی شدن نوعی اختلاط و سبک حضور اجتماعی است که گاه با روح عفاف، حیا و آرامش خانواده سازگار نیست. مساله فقط حضور زن در اجتماع نیست، بلکه تبدیل شدن فضای اجتماعی به محیطی آمیخته با رقابتهای فرساینده، نگاه های ابزاری و کم رنگ شدن مرزهای اخلاقی است، در چنین شرایطی، لازم است دربارهٔ شیوهٔ حضور، نوع فضاها، حدود ارتباطات و حفظ شأن زن مسلمان بازاندیشی جدی صورت گیرد.
حفظ و حراست از بانوان و مستور نگه داشتن آنان از دید نامحرم، از مسلّمات دستورات الهی است آنجایی که خداوند می فرماید؛ «وَ قَرْنَ فی بُیوتِکُنَّ»، به روشنی جایگاه دنیایی زن را تبیین می کند؛ و آنجایی که دربارهٔ زنان بهشتی می فرماید؛ «حُورٌ مَقْصوراتٌ فی الخِیام»، نشان داده است که عزت و کرامت زن در حجاب و حیا و درون گرایی نهفته است.
امروز شاید بیشتر از هر چیز، نیازمند ارائهٔ یک الگوی متوازن از «زن مسلمان فعال» باشیم؛ الگویی که در آن، هم بنیان خانواده حفظ شود، هم کرامت و امنیت اخلاقی جامعه صدمه نبیند و هم استعدادها و توانایی های بانوان در راه صحیح به کار گرفته شود، نه میتوان زن را از همهٔ عرصه های اجتماعی کنار گذاشت و نه میتوان بدون توجه به دستاوردهای فرهنگی و اخلاقی، هر نوع حضوری را مطلوب دانست.
بازگشت به نگاه حکیمانهٔ دینی، یعنی توجه هم زمان به عفاف، خانواده، مسئولیت اجتماعی و کرامت انسانی؛ نگاهی که زن را نه موجودی منزوی می خواهد و نه ابزاری برای نمایش های اجتماعی و سیاسی، بلکه محور آرامش، تربیت و تعالی جامعه می داند.
اختلاط بی جهت زنان و مردان، سال هاست که حتی به لایه های مذهبی جامعه هم نفوذ کرده و رفته رفته به یک پُز اجتماعی و نشانه ای از به اصطلاح مشارکت پررنگ تبدیل گشته است، متاسفانه این حضور نه تنها مورد نقد نیست بلکه گاهی نسبت به آن فضیلت تراشی می شود و سبب بروز برخی چالش های اخلاقی در سطح عموم می شود،
بنابراین لازم است مرزهای اخلاقیِ ارتباط با نامحرم، همواره در جامعهٔ دینی بازخوانی و یادآوری شود؛ چون که خیلی از صدمه ها، نه از نیت های فاسد، بلکه از نرمال سازی تدریجی برخی رفتارها شروع می شود. سیره و حساسیت حضرات خاندان علیهم السّلام نسبت به حفظ حریم ها، تنها یک توصیهٔ فردی نبود، بلکه تلاشی برای صیانت از آرامش روانی و سلامت اخلاقی جامعه به شمار می رفت، و در احادیث منقول از آن حضرات علیهم السّلام مشهود است، حضرت امیرالمؤمنین علی ضد السّلام با گلایه از وضعیت اجتماعی برخی شهرها فرمودند: «به من خبر رسیده است که زنان شما در راه ها با مردان برخورد و تماس پیدا می کنند؛ آیا شرم نمی کنید؟» (الکافی، ج 6، ص537) و در روایت دیگری فرمودند: «آیا حیا و غیرت ندارید که زنانتان به بازارها می روند و میان مردان رفت وآمد و ازدحام پیدا می کنند؟»، این تعابیر نشان داده است که در نگاه علوی، حتی کیفیت حضور اجتماعی و نحوهٔ مواجههٔ زن و مرد در محیط عمومی هم اهمیت دارد و نمی توان نسبت به آن بی تفاوت بود.
در سیرهٔ نبوی صلّی الله ضد و آله و سلّم و روایات حضرات معصومین علیهم السّلام هم این حساسیت به روشنی دیده می شود، در روایتی آمده است هنگامی که «ابن ام مکتوم» ـ که نابینا بود ـ اجازهٔ ورود گرفت، حضرت پیامبر اکرم صلّی اللّه ضد و آله به همسران خود فرمودند به اندرون بروند، وقتی گفته شد او نابیناست، آن حضرت فرمودند: «اگر او شما را نمی بیند، شما که او را می بینید.» (الکافی، ج5 ص534)، همینطور دربارهٔ حضور زنان در اجتماعاتی مانند نماز عید، حضرت امام صادق ضد السّلام بر پرهیز از جلوه گری و حفظ وقار و پوشیدگی تاکید می کنند (الکافی، ج 6، ص537)، مجموعهٔ این روایات نشان داده است که فرهنگ دینی، اصلِ حضور اجتماعی را تنها در چهارچوب عفاف، وقار و دوری از زمینه های اختلاط و جلب توجه تعریف می کند؛ نگاهی که هدف آن محدودسازی زن نیست، بلکه صیانت از کرامت انسانی و سالم نگه داشتن فضای جامعه است.
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان عطرحرم در مورد این مطلب