شرح زیارت امام زمان(عج) در روز جمعه
به گزارش عطر حرم، حجت الاسلام جعفری با شرح فرازهای زیارت امام زمان(عج) در روز جمعه، اظهار داشت: این زیارت مروری کوتاه اما عمیق بر اعتقادات، دعاها و وظایف منتظران است؛ وظایفی که با معرفت شروع شده و به شهادت ختم می شود.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، یکی از متن هایی که در عین کوتاهی معانی کامل و عمیقی از مهدویت و انتظار را در خود جای داده زیارت امام زمان(عج) در روز جمعه است.
بنابر روایت شبستان، بدین جهت با حجت الاسلام «جواد جعفری»، کارشناس، پژوهشگر و مولف مهدوی درباره ی شرح این زیارت و آموزه های مهدوی اش به گفتگو پرداخته ایم که مشروح آن تقدیم حضورتان می شود:
زیارتی که در روز جمعه برای امام زمان(عج) وارد شده چه مباحثی را شامل می شود؟
یکی از زیاراتی که در مفاتیح الجنان شیخ عباس قمی آمده زیارت امام مهدی(عج) در روز جمعه است که با عبارت «ﺍﻟﺴﱠﱠﻠَﺎﻡُ ﻋَﻠَﻴْکَ ﻳَﺎ ﺣُﺠﱠﱠﺔَ ﺍﻟﻠﱠﱠﻪِ ﻓِی ﺃَﺭْﺿِﻪِ» آغاز می شود.
این زیارت نامه فقرات مختلفی دارد؛ ابتدا با بحث عقیدتی آغاز می شود و اعتقاداتی را که درباره ی امام زمان(عج) داریم، مرور می کند.
یکی از این اعتقادات همین مسئله حجت خدا بودنِ امام عصر(عج) است، یعنی ما ایشان را حجت الهی در زمین می دانیم و این اعتقاد شیعه است که زمین هیچگاه از حجت الهی خالی نمی شود که مصداق امروزی آن فرزند امام عسکری(ع)، حضرت بقیه الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف است.
در ادامه این زیارت چه اعتقادات دیگری درباره ی مهدویت و امام عصر(عج) بیان می شود؟
تصریح بعدی این زیارت، اشاره به شاهد اعمال بودنِ حضرت حجت(عج) است، وقتی می گوید: «ﺍﻟﺴﱠﱠﻠَﺎﻡُ ﻋَﻠَﻴْکَ ﻳَﺎ ﻋَﻴْﻦَ ﺍﻟﻠﱠﱠﻪِ ﻓِی ﺧَﻠْﻘِﻪِ».
این عبارت اشاره به اعتقاد دیگر شیعه دارد که می گوید امامان علیهم السلام چشم خدا در بین خلق هستند.
در ادامه این زیارت می خوانیم که امام(ع) مایه هدایت و راهنمائی مردم است: «ﺍﻟﺴﱠﱠﻠَﺎﻡُ ﻋَﻠَﻴْکَ ﻳَﺎ ﻧُﻮﺭَ ﺍﻟﻠﱠﱠﻪِ ﺍﻟﱠﱠﺬِﻱ ﺑِﻪِ ﻳَﻬْﺘَﺪِﻱ ﺍﻟْﻤُﻬْﺘَﺪُﻭﻥَ»؛ یعنی مردم بواسطه امام(ع) هدایت می شوند و این از کارکردهای امام معصوم(ع) حتی در عصر غیبت است، این عبارت در حقیقت به هدایت باطنی و تصرف امام در قلب ها و هدایت آنها اشاره می کند.
آیا زیارت به برکات دنیایی وجود مقدس امام عصر(عج) هم اشاره دارد؟
بله، در عبارت بعد به گشایشی که امام زمان(عج) در امور مومنان ایجاد می کنند، اشاره می شود: «ﻭَ ﻳُﻔَﺮﱠﱠﺝُ ﺑِﻪِ ﻋَﻦِ ﺍﻟْﻤُﺆْﻣِﻨِﻴﻦَ» یعنی این وجود مقدس گشایش می کند هرچند که امکان دارد ما متوجه نشویم؛ به تعبیر امیرالمومنین(ع) در خطبه 150 نهج البلاغه، امام هدایت می کند هر چند دیگران متوجه آن نشوند.
این زیارت صرفاً به بیان اعتقادات درباره ی وجود مقدس امام زمان(عج) اشاره دارد یا دیگر مباحث را هم شامل می شود؟
بعد از بیان این اعتقادات، زیارت در فرازهای بعدی به دلیل غیبت امام زمان(عج)اشاره و چرایی محرومیت از وجود امام مهربانی ها را بیان می کند: «ﺍﻟﺴﱠﱠﻠَﺎﻡُ ﻋَﻠَﻴْکَ ﺃَﻳﱡﱡﻬَﺎ ﺍﻟْﻤُﻬَﺬﱠﱠﺏُ ﺍﻟْﺨَﺎﺋِﻒُ».
باید توجه داشت ترس امام با ترس های معمول فرق دارد، زمانی کسی کار بدی کرده و از عواقب آن در هراس است بنابراین در این زیارت ابتدا تصریح می شود «مهذّب» یعنی پاک و بری از هر خطا اما علیرغم این بری بودن باز هم حضرت حجت(عج) ترسان است ترسی که ناشی از روحیه و ضعف امام(ع) نیست بلکه ترسی است که در قرآن برای تعدادی از انبیاء همچون حضرت موسی(ع) هم ذکر شده که وقتی ساحران ابزارهای شان را بر زمین انداختند، ایشان برای مردم و باورهای شان ترسید.
لذا به حضرت حجت(عج) عرضه می داریم که برای انجام مسئولیت هایشان در ترس و هراس اند و این از اعتقادات ما است که یکی از دلایل غیبت بیم و خوفی است که در جان امام(عج) وجود دارد که نتواند رسالت الهی را به علت کمکاری امت و مسلمانان انجام دهد.
عبارات بعدی زیارت چه واقعیاتی از مهدویت را آشکار می کند؟
در ادامه زیارت می خوانیم: «ﺍﻟﺴﱠﱠﻠَﺎﻡُ ﻋَﻠَﻴْکَ ﺃَﻳﱡﱡﻬَﺎ ﺍﻟْﻮَﻟِیﱡﱡ ﺍﻟﻨﱠﱠﺎﺻِﺢُ»؛ این یعنی در عین بودن در عصر غیبت، یک ولی نصحیت کننده و سرپرستی که خیر مردم را می خواهد حضور دارد که به علت بیم ها ظهور نمی کند.
این زیارت چه نقشی را برای امام زمان(عج) در جامعه معرفی می کند؟
بعد از علت غیبت در فراز سوم زیارت درباره ی نقش امام مهدی(عج) تصریحاتی شده و می خوانیم: «ﺍﻟﺴﱠﱠﻠَﺎﻡُ ﻋَﻠَﻴْکَ ﻳَﺎ ﺳَﻔِﻴﻨَﺔَ ﺍﻟﻨﱠﱠﺠَﺎﺓِ ﺍﻟﺴﱠﱠﻠَﺎﻡُ ﻋَﻠَﻴْکَ ﻳَﺎ ﻋَﻴْﻦَ ﺍﻟْﺤَﻴَﺎﺓِ»؛این یعنی امام(ع) کشتی نجات امت است و کسی اگر به ایشان نزدیک شود و اقتداء و پیروی کند مثل کسی است که بر کشتی نجات سوار شده و هم امام چشمه زندگانی است و اگر کسی از علم و کلام اش سیراب شود مثل کسی است که از چشمه زندگانی سیراب شده و اساساً کار امام(ع) آنست که حیات واقعی را به انسان ها هدیه کند.
در ادامه پس از سلام و درود فرستادن بر شجره طیبه حضرت(ع) با این عبارت «ﺻَﻠﱠﱠﻰ ﺍﻟﻠﱠﱠﻪُ ﻋَﻠَﻴْکَ ﻭَ ﻋَﻠَﻰ ﺁﻝِ ﺑَﻴْﺘِکَ ﺍﻟﻄﱠﱠﻴﱢﱢﺒِﻴﻦَ ﺍﻟﻄﱠﱠﺎﻫِﺮِﻳﻦَ ﺍﻟﺴﱠﱠﻠَﺎﻡُ»، وارد فراز چهارم زیارت می شویم که دعا برای تعجیل در فرج است: «ﺍﻟﺴﱠﱠﻠَﺎﻡُ ﻋَﻠَﻴْکَ ﻋَﺠﱠﱠﻞَ ﺍﻟﻠﱠﱠﻪُ ﻟَکَ ﻣَﺎ ﻭَﻋَﺪَﻙَ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻨﱠﱠﺼْﺮِ ﻭَ ﻇُﻬُﻮﺭِ ﺍﻟْﺄَﻣْﺮِ» یعنی از خدا می خواهیم که آن امر آشکار شود.
فقره بعدی دعا که نسبتا طولانی تر از دیگر فقرات و عبارات است، چه آموزه هایی از مهدویت را بیان می کند؟
در فقره بعد زیارت می خوانیم: «ﺍﻟﺴﱠﱠﻠَﺎﻡُ ﻋَﻠَﻴْکَ ﻳَﺎ ﻣَﻮْﻟَﺎﻱَ» یعنی در خدمت شما هستم و سرپرستی تان را می پذیرم.
سپس ملزومات این آمادگی تصریح می شود: «ﻋَﺎﺭِﻑٌ ﺑِﺄُﻭﻟَﺎﻙَ ﻭَ ﺃُﺧْﺮَﺍﻙَ» یعنی اولین ضرورت همراهی با امام عصر(عج) معرفت است چنان که در وظایف منتظران آمده معرفت و شناخت به امامت و ولایت و ولادت ایشان مهم می باشد.
سپس می خوانیم: «ﺃَﺗَﻘَﺮﱠﱠﺏُ ﺇِﻟَﻰ ﺍﻟﻠﱠﱠﻪِ ﺗَﻌَﺎﻟَﻰ ﺑِکَ ﻭَ ﺏِ ﺁﻝِ ﺑَﻴْﺘِکَ» یعنی شما وسیله تقرب به خداهستید چونکه قرآن می فرماید برای تقرب به خدا وسیله بیابید: «وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَهَ».
سپس به انتظار اشاره کرده و بیان می دارد کسی که برای پذیرش ولایت امام زمان(عج) ابراز آمادگی می کند باید منتظر باشد: «ﺃَﻧْﺘَﻈِﺮُ ﻇُﻬُﻮﺭَﻙَ ﻭَ ﻇُﻬُﻮﺭَ ﺍﻟْﺤَﻖﱢﱢ ﻋَﻠَﻰ ﻳَﺪِﻙَ» یعنی ما منتظر ظهور حق به دستان شما هستیم.
این زیارت درباره ی انتظار و آثار آن در عصر غیبت و هم زمینه سازی ظهور چه آموزه هایی دارد؟
زیارت هم به اهمیت انتظار و هم بسختی های رسیدن به مقام منتظران اشاره و تصریح می کند: «ﻭَ ﺃَﺳْﺄَﻝُ ﺍﻟﻠﱠﱠﻪَ ﺃَﻥْ ﻳُﺼَﻠﱢﱢیَ ﻋَﻠَﻰ ﻣُﺤَﻤﱠﱠﺪٍ ﻭَ ﺁﻝِ ﻣُﺤَﻤﱠﱠﺪٍ ﻭَ ﺃَﻥْ ﻳَﺠْﻌَﻠَﻨِی ﻣِﻦَ ﺍﻟْﻤُﻨْﺘَﻈِﺮِﻳﻦَ ﻟَکَ» چونکه رسیدن به مقام انتظار دشوار می باشد.
بالاتر از مقام انتظار، بحث عملی است و به همین علت در ادامه می خوانیم: «ﻭَ ﺍﻟﺘﱠﱠﺎﺑِﻌِﻴﻦَ ﻭَ ﺍﻟﻨﱠﱠﺎﺻِﺮِﻳﻦَ ﻟَکَ ﻋَﻠَﻰ ﺃَﻋْﺪَﺍﺋِکَ»؛ یعنی قبل و پس از ظهور تابع امر امام(ع) باشیم نه مثل یهودیانی که منتظر پیامبر آخرالزمان بودند اما بعد از بعثت از رسول خدا(ص) تبعیت نکردند!
همچنین، در این فراز آرزوی نصرت و یاری امام مهدی(عج) در مقابل دشمنان را می نماییم که بالاترین درجه آن ذسیدن به مقام شهادت در مقابل حضرت(عج) است «ﺍﻟْﻤُﺴْﺘَﺸْﻬَﺪِﻳﻦَ ﺑَﻴْﻦَ ﻳَﺪَﻳْکَ ﻓِی ﺟُﻤْﻠَﺔِ ﺃَﻭْﻟِﻴَﺎﺋِکَ».
این نهایت اعلام آمادگی است که با معرفت آغاز و به شهادت ختم می شود.
زیارت درباره ی روز جمعه و امتیازات آنچه مسائلی را بیان می کند؟
زیارت با اشاره به روز جمعه، خاصیت های آنرا برمی شمارد مثل این که شیعه در این روز انتظار فرج و ظهور را دارد: «ﻳَﺎ ﻣَﻮْﻟَﺎﻱَ ﻳَﺎ ﺻَﺎﺣِﺐَ ﺍﻟﺰﱠﱠﻣَﺎﻥِ ﺻَﻠَﻮَﺍﺕُ ﺍﻟﻠﱠﱠﻪِ ﻋَﻠَﻴْکَ ﻭَ ﻋَﻠَﻰ ﺁﻝِ ﺑَﻴْﺘِکَ ﻫَﺬَﺍ ﻳَﻮْﻡُ ﺍﻟْﺠُﻤُﻌَﺔِ ﻭَ ﻫُﻮَ ﻳَﻮْﻣُکَ ﺍﻟْﻤُﺘَﻮَﻗﱠﱠﻊُ ﻓِﻴﻪِ ﻇُﻬُﻮﺭُﻙَ ﻭَ ﺍﻟْﻔَﺮَﺝُ ﻓِﻴﻪِ ﻟِﻠْﻤُﺆْﻣِﻨِﻴﻦَ ﻋَﻠَﻰ ﻳَﺪِﻙَ ﻭَ ﻗَﺘْﻞُ ﺍﻟْﻜَﺎﻓِﺮِﻳﻦَ ﺑِﺴَﻴْﻔِکَ».
و این ظهور را مایه فرج گشایش مومنان ارائه کند، چنان که در روایات آمده برای فرج دعا کنید که آن گشایش در کارتان است.
زیارت امام زمان(عج) در روز جمعه چه طور و با تأکید بر چه مسائلی پایان می یابد؟
زیارت در انتها مسئله خاصیت و هم اهمیت و فضیلت روز جمعه و توسل به امام زمان(عج) در این روز را بیان می کند، این که اگر در روز جمعه به ایشان متوسل شویم چه برکاتی دارد؛ «ﻭَ ﺃَﻧَﺎ ﻳَﺎ ﻣَﻮْﻟَﺎﻱَ ﻓِﻴﻪِ ﺿَﻴْﻔُکَ ﻭَ ﺟَﺎﺭُﻙَ ﻭَ ﺃَﻧْﺖَ ﻳَﺎ ﻣَﻮْﻟَﺎﻱَ ﻛَﺮِﻳﻢٌ ﻣِﻦْ ﺃَﻭْﻟَﺎﺩِ ﺍﻟْﻜِﺮَﺍﻡِ ﻭَ ﻣَﺄْﻣُﻮﺭٌ ﺑِﺎﻟْﺈِﺟَﺎﺭَﺓِ ﻓَﺄَﺿِﻔْﻨِی ﻭَ ﺃَﺟِﺮْﻧِی ﺻَﻠَﻮَﺍﺕُ ﺍﻟﻠﱠﱠﻪِ ﻋَﻠَﻴْکَ ﻭَ ﻋَﻠَﻰ ﺃَﻫْﻞِ ﺑَﻴْﺘِکَ ﺍﻟﻄﱠﱠﺎﻫِﺮِﻳﻦَ» می گوییم یا امام زمان(عج)! من در این روز پناهنده شما هستم و سپس ادامه می دهیم شما از خاندان کرم و بزرگواری هستید و کارتان میهمان نوازی و پناه دادن است پس مرا بپذیرید و پناهم بدهید صلوات بر شما و خاندان تان.
به عبارت دیگر در انتها از امام زمان(عج) می خواهیم ما را هم بپذیرید و در امان بدارد تا بتوانیم زندگی مومنانه داشته باشیم.
بطور خلاصه، یکی از این اعتقادات همین مسئله حجت خدا بودنِ امام عصر(عج) است، یعنی ما ایشان را حجت الهی در زمین می دانیم و این اعتقاد شیعه است که زمین هیچ وقت از حجت الهی خالی نمی شود که مصداق امروزی آن فرزند امام عسکری(ع)، حضرت بقیه الله الاعظم عجل الله تعالی فرجه الشریف است. پس از علت غیبت در فراز سوم زیارت درباره ی ی نقش امام مهدی(عج) تصریحاتی شده و می خوانیم: ﺍﻟﺴﱠﱠﻠَﺎﻡُ ﻋَﻠَﻴْکَ ﻳَﺎ ﺳَﻔِﻴﻨَﺔَ ﺍﻟﻨﱠﱠﺠَﺎﺓِ ﺍﻟﺴﱠﱠﻠَﺎﻡُ ﻋَﻠَﻴْکَ ﻳَﺎ ﻋَﻴْﻦَ ﺍﻟْﺤَﻴَﺎﺓِ ؛این یعنی امام(ع) کشتی نجات امت است و کسی اگر به ایشان نزدیک شود و اقتداء و پیروی کند مثل کسی است که بر کشتی نجات سوار شده و هم امام چشمه زندگانی است و اگر کسی از علم و کلام اش سیراب شود مثل کسی است که از چشمه زندگانی سیراب شده و اساساً کار امام(ع) آنست که حیات واقعی را به انسان ها هدیه کند. من در این روز پناهنده شما هستم و سپس ادامه می دهیم شما از خاندان کرم و بزرگواری هستید و کارتان میهمان نوازی و پناه دادن است پس مرا بپذیرید و پناهم بدهید صلوات بر شما و خاندان تان.
منبع: atreharam.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان عطرحرم در مورد این مطلب