فواید ذکر خدا چیست؟
به گزارش عطر حرم، انسان طوری خلق شده که به دنبال منافع مادی یا معنوی است جالب این که با یادآوری و بیان برخی اذکار می تواند به این منافع برسد.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، انسان در بحبوحه های زندگی ناخودآگاه مانند کودکی که در نگرانی ها به دنبال آغوش مادرش است با تمام وجود بدنبال پناهگاهی امن است و چه آرامش بخش است که بدانیم ذکر خدا همان محل امنی است که به دنبال آنیم.
«ذکر الهی»، چون نسیم فرحبخش، حیات معنوی را به انسان هدیه می کند؛ قلب خسته و افسرده انسان با «یاد خدا» طراوت می یابد و در کشاکش مشکلات و انبوه گرفتاری ها به یاد معشوق است که اطمینان و آرامش را برای جان ها به ارمغان می آورد.
بنابر روایت صداوسیما، انسانی که در هر لحظه به یاد خداوند و فقر و احتیاج خویش به ذات اقدس الهی و عقاب و ثواب باشد، در درون خویش راهی برای رشد و نمو رذائل اخلاقی و ارتکاب معاصی نخواهد گذاشت و همیشه درصدد رشد و تعالی خویش می باشد.
آثار و فواید ذکر خدا
بنابراین «ذکر و یاد خدا» از مهم ترین عوامل رسیدن به قرب الهی است که انسان را از جهان ماده به عالم معنا و معنویت می رساند. خداوندمی فرماید: ای آنهایی که ایمان آورده اید، خدا را بسیار یاد کنید و او را در صبحگاه و شامگاه تسبیح کنید.
مفهوم ذکر
«ذکر» در لغت به معنای «یاد کردن» است، خواه با زبان باشد یا با قلب با هردو، خواه پس از نسیان باشد یا در ادامه ذکر؛ و هم «ذکر» به معنای «حفظ شیء» است و خلاف نسیان می باشد.
به بیان دیگر، «ذکر» عبارتست از این که آدمی نیروی ادراک خودرا متوجه یاد شده کند، یا این که نام او را ببرد و یا صفات او را به زبان جاری کند و مصداق مهمتر این که در قلب به یاد او باشد.
طبق این معنا ذکر معنای عامی دارد که هر چیزی را شامل می شود، اما آن چه خداوند در قرآن کریم به آن امر فرموده، «ذکر خداوند» و «یادآوری نعمت های الهی» می باشد که در سایه آن انسان غبار غفلت و دوری را از قلب خود بزداید و برجان و روح خسته خویش، با باران یاد الهی گل های طاعت و بندگی را برویاند.
مراتب ذکر
ذکر مقامی بسیار بلند دارد و دارای مراتب و درجاتی است؛
اولین مرتبه آن؛ «ذکر لفظی و زبانی» است و مراد از «ذکر لفظی» حرف لقلقه زبان نمی باشد چونکه اگر توجه به معنای الفاظ نباشد هیچ ارزشی ندارد و شاهد این مدعا این که گاه انسان افرادی را می بیند که در عین این که با زبان مشغول «ذکر خداوند» هستند، با عمل خویش مرتکب گناه و معصیتی می شوند! و حال آن که ذکر حقیقی، انسان را از گناه بازمی دارد.
مرتبه دوم؛ ذکر قلبی است یعنی توجه به خداوند از دل انسان بجوشد و به زبان جاری شود، هرچند حتما لازم نیست به زبان جاری شود.
مرتبه سوم؛ یاد کردن خدا در تمامی احوال است و این که انسان حتی یک لحظه هم از یاد خدا غافل نباشد و در تمامی اوقات خدا را حاضر و ناظر بر اعمال خویش بداند. با دقت در آیات و روایات بدست می آید که اساس ذکر توجه درونی است و این که انسان با تمام قلب و جان خویش به ذات پاک خدا توجه کند،
همان توجهی که انسان را از گناه بازمی دارد و به اطاعت فرمان او دعوت می کند به این علت در احادیث مختلفی از پیشوایان اسلام نقل شده که منظور از ذکر خدا یادآوری عملی است. بدیهی است که انسان از همان اول نمی تواند به مرحله والای ذکر و یاد کردن خدا در تمامی احوال نایل شود بلکه با تمرین و ممارست در گفتن «الفاظ» و دقت در معانی ذکرها، کم کم «پیوسته به یاد خدا بودن» برای او حاصل می شود و چنین نیست که «ذکر لفظی» ارزش و اعتباری نداشته باشد، بلکه آن هم به نوبه خود موردتأکید قرار گرفته است و منشا آثار فراوانی می باشد.
آثار ذکر
«یاد خداوند» آثار و برکات فراوانی دارد که در آیات و روایات به آن اشاره شده است وما در این جا به بعضی از آنها اشاره می کنیم:
۱- مورد یاد خدا قرار گرفتن
«واذکرونی اذکرکم واشکروالی ولا تکفرون» (۳) مرا یاد کنید تا شما را یاد کنم و کفران نورزید.
ذکر خدا معنای وسیع و مصادیق فراوانی دارد. انسانی که در تمامی لحظات زندگی به یاد ذات پاکی است که سرچشمه تمام خوبی ها و نیک ها می باشد و به این وسیله روح و جان خودرا پاک و روشن می سازد، خداوند هم در تمامی مراحل زندگی و در اوج مشکلات و سختی ها او را تنها نمی گذارد.
۲- همنشینی با خدا
کسی که همیشه به یاد خدا باشد، خداوند همنشین و جلیس او خواهد بود چنانکه در حدیث قدسی به حضرت موسی (ع) فرمود: ای موسی؛ من همنشین کسی هستم که مرا یاد کند، موسی سؤال کرد: روزی که هیچ پناهی نیست جز پناه تو چه کسی در پناه تو خواهد بود. فرمود: آنها که مرا یاد می کنند و من هم آنان را یاری می کنم، و با هم دوستی می کنند در راه من، پس دوست دارم آنها را، اینان کسانی هستند که وقتی بخواهم به اهل زمین بدی برسانم، آنها را یاد کرده و به خاطر آنان بدی را دفع می کنم.
۳- محبت خداوند
انسانی که پیوسته به یاد خداست، حب الهی در قلبش جای می گیرد. چنانچه در زندگی روزمره هم چنین است که اگر انسان در تمامی ساعات و در تمامی افکار خود شخص خاصی را در خاطر داشته باشد، کم کم محبت وی در قلبش حاکم می شود. در روایت هم آمده است.
«من اغلب ذکر الله احبه» هرکس زیاد خدا را یاد کند، محبت خداوند در قلبش حاکم می شود.
۴- فلاح و رستگاری
از نظر قرآن کریم ذکر خدا زمینه رستگاری انسان را فراهم می کند: «واذکروالله کثیراً لعلکم تفلحون» خدا را بسیار یاد کنید، باشد که رستگار شوید.
۵- افزایش برکت و حضور ملائکه
از روایات استفاده می شود خانه ای که ذکر خدا در آن بسیار شود، برکتش بسیار می شود و ملائکه در آن خانه حاضر و شیطان ها دور می شوند، و آن خانه برای اهل آسمان ها آنچنان درخشنده است که ستارگان برای اهل زمین، و خانه ای که در آن قرآن خوانده نشود و ذکر خدا در آن نشود، برکتش کم است و ملائکه از آن خانه گریزان می شوند.
۶- آرامش
آرامش و اطمینان گمشده انسان امروزی است که در آرزوی به دست آوردن آن می باشد قرآن کریم راه رسیدن به آرامش را به بشر معرفی می کند:
«الا بذکرالله تطمئن القلوب» همانا با یاد خدا دل ها آرام می گیرد.
۷-دوری از شیطان
آنان که به یاد خدا هستند از وسوسه های شیطان متأثر نمی شوند و یاد خدا سلاحی است که از آنها در مقابل شیطان محافظت می نماید.
«ان الذین اتقوا اذا مسهم طائف من الشیطان تذکروا فاذا هم مبصرون» (۸)
پرهیزگاران هنگامی که گرفتار وسوسه های شیطان شوند، به یاد خدا و پاداش و کیفر او می افتند؛ و (در پرتو یاد او، راه حق را می بیند و) ناگهان بینا می شوند.
۸- غذای روح
حضرت علی (ع) می فرماید: «مداومت بر ذکر الهی غذای روح و کلید رستگاری است.» باتوجه به اهمیت «ذکر الهی» و نقش سازنده آن در پیشرفت معنوی انسان های مؤمن، خداوند مؤمنان را از توجه به اموری که انسان را از یاد خدا باز می دارد بر حذر می دارد:
«یا ایهاالذین آمنوا لا تلهکم اموالکم ولا اولادکم عن ذکرالله و من یفعل ذلک فاولئک هم الخاسرون»
ای آنهایی که ایمان آورده اید، اموال و اولادتان شما را از یاد خدا باز ندارد و هر کس چنین کند از زیانکاران است.
توجه به خانواده در حد معقول
بدیهی است توجه به مال و زندگی دنیوی در صورتی نهی شده است که انسان را از یادخدا باز دارد و به عبارت دیگر؛ هدف انسان در زندگی توجه به آنها باشد ولی در صورتیکه انسان مراقب نفس خویش باشد و از این ها بعنوان وسیله برای رسیدن به سعادت ابدی استفاده نماید، نه فقط مذموم نیست بلکه سفارش هم شده است.
پس اموال و اولاد تا آنجایی که از آنها در راه خدا و برای نیل به حیات طیبه کمک گرفته شود، از مواهب الهی هستند و مطلوب می باشد، اما اگر علاقه افراطی به آنها سدی در بین انسان و خدا به وجود بیاورد، بزرگترین بلا محسوب می شود؛ و خسرانی بزرگ است که در آیه شریفه به همین معنا اشاره شده است.
تعبیر به «خاسرون» به خاطر اینست که حب دنیا چنان انسان را سرگرم می کند که سرمایه های وجودی خویش را در راه لذت ناپایدار و اوهام و پندارها صرف می کند و با دست خالی از دنیا می رود در صورتیکه با داشتن سرمایه های بزرگ جهت زندگی جاودانه اش کاری نکرده است.
حکایتی از شیخ شوشتری
در حالات عالم بزرگ شیخ عبدالله شوشتری از معاصرین مرحوم علامه مجلسی نوشته اند: او فرزندی داشت که بسیار مورد علاقه او بود، این فرزند سخت بیمار شد، پدرش مرحوم شیخ عبدالله، هنگامی که برای ادای نماز جمعه به مسجد آمد پریشان بود، هنگامی که مطابق دستور اسلامی، سوره منافقین را در رکعت دوم تلاوت کرد و به این آیه رسید، چندین بار آیه را تکرار کرد! بعد از فراغت از نماز، بعضی یاران علت این تکرار را سؤال کردند، فرمود:
هنگامی که به این آیه رسیدم به یاد فرزندم افتادم، و با تکرار آن به مبارزه با نفس خود برخاستم، آنچنان مبارزه کردم که فرض کردم فرزندم مرده، و جنازه اش در مقابل من است و من از خدا غافل نیستم، آنگاه بود که دیگر تکرار نکردم.»
اذکاری که معجزه می کنند عبارتند از:
سه ذکر مهم
امام علی (علیه السلام) به کمیل فرمود: «ای کمیل: در مقابل هر مشکلی بگو: «لاحول ولاقوّة الاّبالله» خداوند کفایت آن مشکل را می کند و هر زمان نعمتی به تو رسید بگو: «الحمدلله» تا سبب فزونی نعمت شود و هرگاه روزی تو به تأخیر افتاد، «استغفار کن» که سبب گشایش روزی است!» از طرف معلمی بزرگ، همانند امام علی (علیه السلام) برای شاگرد مستعدّی مثل کمیل، سه ذکر بسیار عالی و مهم برای سه هدف بزرگ بیان شده است.
ذکر لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم
معنای ذکر «لا حول و لاقوّة الا بالله» این است هیچ نیرو و توانی جز از طرف خداوند بلندمرتبه و بزرگ نیست. واژه «حول» در لغت به معنای حرکت و جنبش، و «قوّة» به معنای استطاعت و توانایی است. بنابر این، معنای عبارت فوق اینست که: هیچ حرکت و قدرتی در جهان آفرینش جز به مشیت خداوند متعال و بزرگ وجود ندارد.
در اهمیت ذکر لا حول و لا قوه الا بالله العلی العظیم باید اظهار داشت:
از رسول خدا (صل الله ضد و آله) روایت شده است که فرمودند: گفتن ذکر «لا حول ولا قوة الا بالله العلی العظیم» دارویی است که نود و نه بیماری را بهبود می بخشد که آسان ترین آنها اندوه است.
تاخیر زمان مرگ
امام صادق (علیه السلام) فرمودند: آن کس که هزار بار بگوید «لا حول ولا قوة الا بالله» خدای تعالی زیارت کعبه را روزی اش خواهد نمود و اگر مرگش نزدیک باشد، خدا آنرا به تاخیر خواهد انداخت تا حج را روزی اش سازد.
اسم اعظم
امام رضا (علیه السلام) فرمود: هر کس بعد از نماز بامداد صد بار بگوید: «بسم الله الرحمن الرحیم، لا حول و لا قوة الا بالله العلی العظیم»؛ به اسم اعظم خدا از سیاهی چشم به سفیدی آن نزدیک تر شده و به راستی که در مدار اسم اعظم قرار گرفته است.
برآورده شدن حاجت
امام صادق (علیه السلام) فرمودند: کسی که دعا می کند و در آخر می گوید «ماشا الله، لاحول و لا قوة الا بالله» حاجتش برآورده شود.
ذکر الحمدلله
پیام ذکر «الحمدلله» این است که با رسیدن به نعمتی مغرور نشده و نعمت را از طرف خدا بدانیم، در اینصورت نه فقط نعمت باقی می ماند، بلکه فزونی می یابد.
در اهمیت ذکر الحمدلله باید اظهار داشت:
تحمید الهی
یکی از اصحاب امام صادق (علیه السلام) از ایشان نقل می کند که فرمود: هر دعایی که قبل از آن حمد خدا نباشد، نیمه و بریده است، حمد خدا باید و سپس ستایش او. من گفتم: نمی دانم چه اندازه از تحمید و تمجید بس است؟
حضرت فرمود: بار خدایا! تویی آغاز و قبل از تو چیزی نیست و تویی انجام و بعد از تو چیزی نیست، تویی آشکارا و فرازتر از تو چیزی نیست و تویی نهان و در مقابل تو چیزی نه و تویی عزیز و حکمت دار
ذکر الحمدلله هنگام خواب
امام صادق (علیه السلام) فرمودند: کسی که هنگام خواب سه بار ذکر زیر را بگوید، مانند روزی که از مادر متولد شده است، از گناهان بیرون می آید: «اَلْحَمْدُلِلَّهِ الَّذی عَلا فَقَهَرَ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذی بَطَنَ فَخَبَرَ وَالْحَمْدُلِلَّهِ الَّذی مَلَکَ فَقَدَرَ وَالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذی یُحْییِ الْمَوْتی وَ یُمیتُ الْاَحْیآءَ وَ هُوَ عَلی کُلِّ شَیْءٍ قَدیرٌ.»
یعنی: همه ثناها مخصوص خداوندی است که پیروز و غالب است، همه ثناها مخصوص خداوندی است که دانا به نهان و آشکار همه چیز است، همه ثناها مخصوص خداوندی است که مالک و تواناست، همه ثناها مخصوص خداوندی است که مردگان را زنده نموده و زندگان را می میراند و او بر هر چیزی تواناست.
ذکر استغفرالله
ذکر سوم (استغفرالله) است. معنای استغفار این است که اراده کرده ام دیگر به سراغ گناه نروم و “به معنای درخواست زبانی یا عملی از خداوند برای آمرزش گناهان است و هدف از آن، درخواست مصونیت از آثار بد گناه و عذاب الهی است.
اهمیت استغفار
امام باقر (علیه السلام) از پدرانش نقل می نماید که پیامبر (صلی الله ضد و آله) فرمودند: خوشا به حال آن که روز قیامت در نامه عملش زیر هر گناهی استغفر الله باشد.
اذکار الهی مجرب
برای هر کدام از اذکار خواص خارق العاده ای ذکر شده است که اگر آدمی بداند به هیچ عنوان آنها را رها نمی کند.
در حالی که اهل جهان دائم به ذکر دنیا مشغولند و در لذت های دنیوی غوطه می خورند، اهل ایمان تمام لذت شان از یاد خدا است و در اطاعت خدا غوطه ورند. ذکر از بالاترین وسایل برقراری ارتباط با حضرت حق تعالی می باشد. یاد الهی از نزدیکترین مسیرهای قرب و نزدیکی به پروردگار جهان است. اوقات اشتغال به ذکر خداوند متعال هم از شیرین ترین حالت ها و لذّتهای بندگان مؤمن است.
اذکار مجرب برای برآورده شدن حاجات
یا مَلِک
امام رضا (ع) می فرماید: هر شخص مؤمنی این اسم را نوزده مرتبه با نیّت خالص و توجّه به خدا و معنای آن بخواند، از خلق بی نیاز گردد و در دنیا و آخرت مرفّه الحال شود.
یا باسط
امام رضا (ع) می فرماید: هر شخص مؤمن در وقت سحر با طهارت دست به طرف آسمان بردارد و ده مرتبه با نیّت خالص و توجّه به خدا و معنای آن بگوید: «یا باسِط» و به روی خود بمالد، هیچوقت محتاج نگردد و از غم فقر و نیازمندی رهایی یابد و از جایی که گمان نداشته باشد نعمت به او رسد و روزی او زیاد شود.
ذکر تسبیحات اربعه
رسول خدا صلی الله ضد و آله وسلم فرمودند: پنج چیز است که چه قدر در میزان سنگین اند؛ گفتن سبحان الله و الحمد الله و لا اله الاّ الله و اللّه اکبر و فرزند شایسته ای است که از مسلمانی بمیرد و وی در مرگ آن فرزند دامن صبر از دست ندهد و به حساب خداوند منظور بدارد.
یا غَفور یا وَدود
برای گشایش رزق و روزی در هر روز ۷۷ مرتبه یا" غَفور یا وَدود" بگوئید.
اهمیت ذکر صلوات
صلوات بهترین ذکر برای برآوردن حاجات، درمان امراض و رفع گرفتاری هاست. مسلمانان در هر روز، حداقل ۹ مرتبه صلوات را در نمازهای یومیه خود بر زبان جاری می کنند.
دعایتان را با صلوات شروع و با آن ختم کنید، تا دعای شما بین دو دعای مقبول واقع شود و مستجاب شود، چونکه خدا کریم تر از آنست که اول و آخر دعاء را مستجاب کند و وسط آنرا مستجاب نکند.
در حدیث دیگری از امام باقر یا امام صادق (علیهما السلام) نقل شده که فرمود:
در ترازوی سنجش اعمال [در قیامت]چیزی سنگین تر از صلوات بر محمّد و آل محمّد نیست، کسانی هستند که اعمالشان را در ترازوی سنجش عمل می گذارند، سبک و ناچیز است سپس صلوات بر آن حضرت را بیرون آورده و بر آن می نهند سنگینی می کند و برتری می یابد.
خداوند در سوره احزاب، آیه ۵۶ می فرماید:
«خدا و فرشتگان او بر پیامبر اکرم (ص) درود می فرستند، شما هم ای آنهایی که ایمان آورده اید، بر او صلوات بفرستید و آن طور که باید، تسلیم شوید.»
امام صادق (ع) فرمودند: هرگاه کسی از شما دست به دعا برداشت، پس دعایش را با صلوات آغاز نماید؛ چونکه صلوات بر پیامبر صلی الله ضد و آله دعایی پذیرفته شده است و خدای متعال برتر از آنست که بخشی از دعا را قبول کرده و بخش دیگر از آنرا ردّ کند.
به طور خلاصه، ۲- همنشینی با خدا کسی که همیشه به یاد خدا باشد، خداوند همنشین و جلیس او خواهد بود چنانکه در حدیث قدسی به حضرت موسی (ع) فرمود: ای موسی؛ من همنشین کسی هستم که مرا یاد کند، موسی سؤال کرد: روزی که هیچ پناهی نیست جز پناه تو چه کسی در پناه تو خواهد بود. ۵- افزایش برکت و حضور ملائکه از روایات استفاده می شود خانه ای که ذکر خدا در آن بسیار شود، برکتش بسیار می شود و ملائکه در آن خانه حاضر و شیطان ها دور می شوند، و آن خانه برای اهل آسمان ها آنچنان درخشنده است که ستارگان برای اهل زمین، و خانه ای که در آن قرآن خوانده نشود و ذکر خدا در آن نشود، برکتش کم است و ملائکه از آن خانه گریزان می شوند. یعنی: همه ثناها مخصوص خداوندی است که پیروز و غالب است، همه ثناها مخصوص خداوندی است که دانا به نهان و آشکار همه چیز است، همه ثناها مخصوص خداوندی است که مالک و تواناست، همه ثناها مخصوص خداوندی است که مردگان را زنده نموده و زندگان را می میراند و او بر هر چیزی تواناست.
منبع: عطر حرم
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان عطرحرم در مورد این مطلب